Vekaletle Araç Satışı Nasıl Yapılır?

Araç satışı noterde ve tarafların hazır bulunmasıyla yapılır. Ancak her zaman ikisi de aynı anda aynı yerde olamaz: satıcı şehir dışında olabilir, araç miras yoluyla birden çok kişiye kalmış olabilir ya da satış bir yakın adına yürütülüyor olabilir. Bu durumlarda vekâlet devreye girer.

Bu yazıda vekaletin ne olduğunu, hangi türlerinin bulunduğunu, noterde nasıl düzenlendiğini ve hem satıcı hem alıcı tarafında hangi risklerin doğduğunu anlatıyoruz. Sonunda noterde ne yazılmasını isteyeceğinizi gösteren bir örnek metin de var.

Vekâlet tam olarak nedir?

Vekâlet, bir kişiye sizin adınıza belirli işlemleri yapma yetkisi veren, noterde düzenlenen bir belgedir. Araç satışı için verilen vekâlette bu yetkinin açıkça yazması gerekir; genel bir vekâlet her zaman araç satışını kapsamaz.

Vekâlet mülkiyeti devretmez. Vekil sizin adınıza hareket eder; araç, noterde satış yapılana kadar sizin adınıza kayıtlı kalır. Bu ayrım, yazının geri kalanındaki hemen her riskin kaynağıdır.

Vekaletname türleri: genel vekâlet mi, özel araç satış vekâleti mi?

Noterde düzenlenen vekaletnameler kapsamlarına göre ikiye ayrılır ve araç satışında bu ayrım doğrudan güvenliğinizi belirler.

Genel vekâlet

Vekile geniş bir yetki alanı tanır: banka işlemleri, tapu, dava takibi ve taşıt işlemleri gibi kalemler tek belgede toplanabilir. Tek bir araç satacaksanız bu belge, ihtiyacınızdan çok daha fazlasını verir. Vekil, siz farkında olmadan başka işlemler de yapabilecek konuma gelir.

Özel araç satış vekâletnamesi

Yalnızca belirli bir aracın satışı için düzenlenir. Metinde aracın plakası, markası, modeli, motor numarası ve şasi numarası tek tek yazılır. Vekil yalnızca o aracı satabilir; başka bir araç ya da başka bir işlem bu belgeyle yapılamaz.

Tek bir satış için özel vekâlet düzenletmek doğru yaklaşımdır. Aradaki maliyet farkı küçüktür, risk farkı ise büyüktür.

Hangi durumlarda kullanılır?

• Satıcı gelemiyorsa. Yurt dışında veya başka şehirde olan satıcı, güvendiği birine vekâlet vererek satışı tamamlatabilir.
• Araç birden fazla kişiye aitse. Miras yoluyla intikal eden araçlarda tüm hissedarların onayı gerekir; hepsi noterde olamayacaksa vekâlet düzenlenir.
• Şirket aracıysa. Şirket adına kayıtlı araçlarda imza yetkilisi veya yetkilendirilmiş kişi işlemi yürütür.
• Sağlık durumu elvermiyorsa. Noterler gerektiğinde hastaneye ya da eve giderek de vekâlet düzenleyebilir; noterinize sorun.

Nasıl düzenlenir?

1. Vekâlet veren kişi kimliğiyle notere gider. Yurt dışındaysa Türk konsolosluğunda da düzenletebilir.
2. Vekâlet verilecek kişinin kimlik bilgileri ve genellikle bir fotoğrafı istenir; noter hangi bilgilere ihtiyaç duyduğunu önceden söyler.
3. Araca ait bilgiler (plaka, şasi numarası) ve verilen yetki metne açıkça yazılır.
4. Satış günü vekil, vekâlet aslı ve kendi kimliğiyle noterde hazır bulunur.

Vekâletname düzenletmenin kendi noter ücreti vardır ve bu, satış günü ödenecek devir masraflarından ayrıdır. Kalemlerin nasıl hesaplandığını noter araç satış ücretleri yazımızda ayrı ayrı anlattık.

Örnek vekaletname metni

Vekaletnameyi noter düzenler; hazır bir metin götürmek zorunda değilsiniz. Ancak neyin yazılmasını istediğinizi bilmek işi kolaylaştırır. Aşağıdaki taslak, uygulamada yaygın olan bir özel araç satış vekâletinin çekirdeğidir:

Bu bir şablondur, hazır belge değildir. Köşeli parantezlerdeki alanlar ruhsattaki bilgilerle birebir doldurulmalıdır; ruhsatta yazandan farklı bir plaka veya şasi numarası satış günü işlemi durdurur.

İki noktaya dikkat edin. Birincisi, satış bedelini tahsil etme yetkisi ayrı bir yetkidir — vermek istemiyorsanız metinden çıkarttırın, o zaman bedel doğrudan size ödenir. İkincisi, süre koydurun; tek bir satış için verilen vekâletin süresiz olması gerekmez.

Dikkat edilmesi gerekenler

Vekâlet, satış değildir. Alıcıya vekâlet verip aracı teslim etmek yaygın ama riskli bir yöntemdir: araç kâğıt üzerinde hâlâ sizin adınızadır. Bu sürede kesilen cezalar, ödenmeyen vergiler ve doğan sorumluluklar size aittir. Satış mutlaka noterde devirle tamamlanmalıdır — sürecin tamamını noter devri ve gerekli evraklar yazımızda anlattık.

Vekâlet geri alınabilir. Verdiğiniz vekâleti noterden azlederek sonlandırabilirsiniz. Azil, karşı tarafa usulüne uygun biçimde bildirilmedikçe sonuç doğurmayabilir; bu noktayı noterinize sorun.

Süre ve kapsam. Vekâlete süre konabilir. Tek bir satış için verilen vekâletin süresiz olması gerekmez.

Aracın mali durumunu önceden temizleyin. Ödenmemiş motorlu taşıtlar vergisi, trafik cezası, rehin veya haciz kaydı satışı durdurur. Bunları vekâleti düzenletmeden önce e-Devlet üzerinden kontrol edin; vekil bu sürprizleri satış gününde çözemez.

Miras kalan araçlarda vekâlet

Sahibi vefat etmiş bir araç, veraset ilamında adı geçen mirasçıların ortak malı olur. Satılabilmesi için önce veraset ilamı alınması, ardından aracın mirasçılar adına intikalinin yapılması gerekir. İntikal tamamlanmadan satış yapılamaz.

İntikalden sonra araç birden çok kişinin adına kayıtlıdır ve satış için hepsinin onayı aranır. Mirasçılar farklı şehirlerde ya da yurt dışındaysa pratik çözüm, her birinin içlerinden birine araç satış vekâleti vermesidir. Böylece noterde tek kişi bulunur.

Bu vekâletlerin her birinde aracın bilgileri ayrı ayrı yazılır ve her mirasçı kendi vekâletini kendi bulunduğu yerdeki noterde ya da konsoloslukta düzenletir. Mirasçılardan biri reşit değilse süreç değişir; bu durumda mahkeme izni gerekebilir, noterinize danışın.

Vekâlet kötüye kullanılırsa ne olur?

Vekil, kendisine verilen yetkiyi sizin çıkarınıza kullanmakla yükümlüdür. Aracı beyan ettiğinizden çok daha düşük bir bedelle satmak, bedeli size teslim etmemek ya da vekâletin kapsamı dışına çıkmak bu yükümlülüğün ihlalidir.

Böyle bir durumda hem satış işleminin iptali hem uğradığınız zararın tazmini talep edilebilir. Vekâletin kötüye kullanıldığı iddiası, bu iddiayı ileri sürmek için tanınmış kısa bir süreye bağlı değildir — yıllar sonra ortaya çıkan bir kötüye kullanım da dava konusu edilebilir.

Yine de en iyi savunma, sonradan dava açmak değil, vekâleti baştan dar tutmaktır: tek araç, açık yetki, belirli süre ve gerekmiyorsa tahsil yetkisi vermemek. Bu dört madde, uygulamadaki sorunların büyük bölümünü peşinen ortadan kaldırır.

Vekâletle satılan bir aracı almak

Alıcı tarafındaysanız, karşınızdaki kişinin aracın sahibi değil vekili olması işlemi geçersiz kılmaz — ama kontrol listeniz uzar.

• Vekâletin aslını görün. Fotokopi ya da fotoğraf yeterli değildir; noter satış günü aslını ister.
• Yetkinin kapsamını okuyun. Metinde “satmaya” yetkisi açıkça yazmıyorsa satış yapılamaz. Aracın plakası ve şasi numarası vekâlette yazandan farklıysa da yapılamaz.
• Süresini kontrol edin. Süresi geçmiş vekâlet hükümsüzdür.
• Azledilmiş olabileceğini aklınızda tutun. Vekâlet veren kişi belgeyi notere başvurarak geri almış olabilir. Noter işlem sırasında bunu görür; bu yüzden “önce parayı ödeyeyim, devri sonra yaparız” demeyin.
• Ödemeyi devirle aynı anda yapın. Bedeli vekile devirden önce ödemek, en sık yaşanan kayıp biçimidir.

Aracın geçmişini de ayrıca kontrol edin: vekâlet, aracın tramer kaydı veya boya geçmişi hakkında hiçbir şey söylemez.

Vekâlet ile e-Devlet ilan yetkisi aynı şey değildir

Son yıllarda sıkça karıştırılan iki kavram bunlar. İlan platformlarında araç ilanı yayınlanabilmesi için araç sahibinin e-Devlet üzerinden verdiği ilan yayınlama izni bir vekaletname değildir. O izin yalnızca ilanın yayınlanmasını kapsar; satış, devir ve noter işlemleri için kullanılamaz.

Tersi de geçerli: elinizde araç satış vekâleti olması, o aracın ilanını yayınlama yetkisi vermez. İkisi ayrı mevzuata dayanır ve ayrı ayrı verilir. Ayrıntılar için e-Devlet’ten araç ilan yetkisi verme yazımıza bakın.

Vekâletle uğraşmak istemiyorsanız

Aracınızı biz satın alıyorsak süreç tek bir randevuya iner. Satış sürecini bize devrediyorsanız da evrak ve noter adımlarını biz takip ederiz — ancak devir anında mülkiyet sahibi olarak sizin ya da vekilinizin noterde bulunması yine gerekir. Ayrıntılar için hizmetlerimiz sayfasına bakabilirsiniz.

Hangi yolu seçerseniz seçin ilk adım aynı: aracınızın bugünkü karşılığını görmek. Bunun için ücretsiz değerleme alabilirsiniz.